เขตพิสูจน์ทราบในการป้องกันภัยทางอากาศของจีนกับเสถียรภาพในเอเชียตะวันออก

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาจีนได้ประกาศเขตพิสูจน์ทราบในการป้องกันภัยทางอากาศ (Air Defense Identification Zone – ADIZ) ใหม่ ครอบคลุมพื้นที่พิพาททางทะเลระหว่างจีนกับประเทศอื่นๆ ในทะเลจีนตะวันออก นับเป็นหนึ่งในข่าวที่ร้อนแรงที่สุดในพื้นที่ทะเลจีนตะวันออก และมีแนวโน้มที่จะทำให้ข้อพิพาทระหว่างจีน ญี่ปุ่น เกาหลี และฟิลิปปินส์ ทวีความตึงเครียดมากยิ่งขึ้น

พื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศกับพื้นที่ EEZ ของจีนและญี่ปุ่น ในทะเลจีนตะวันออก (ภาพจาก BBC)

การประกาศดังกล่าวสร้างความไม่พอใจให้กับหลายประเทศในเอเชียตะวันออกและสหรัฐฯ โดยจีนได้ประกาศขยายพื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศทะเลในจีนตะวันออก ครอบคลุมหมู่เกาะและพื้นที่ทางทะเลที่มีการอ้างสิทธิ์ทับซ้อนระหว่างจีน ญี่ปุ่น เกาหลี และฟิลิปปินส์ โดยเครื่องบินที่บินผ่านพื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศใหม่ของจีนจะต้องแจ้งตารางการบินล่วงหน้าและแสดงตัวตนทางวิทยุ ซึ่งประเทศที่อ้างสิทธ์ในพื้นที่ดังกล่าวและสหรัฐฯ ต่างได้ออกมาประกาศไม่ยอมรับคำประกาศของจีน

ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมาสหรัฐฯ ญี่ปุ่น และเกาหลีส่งเครื่องบินรบและเครื่องบินตรวจการณ์ผ่านพื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศที่จีนประกาศโดยไม่แจ้งให้จีนทราบล่วงหน้า รวมถึงการส่งเครื่องบินทิ้งระเบิด B-52 จำนวน 2 ลำ ขึ้นทำการบินผ่านพื้นที่ดังกล่าว ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของท่าทีการไม่ยอมรับการประกาศพื้นที่ของจีน โดยในช่วงแรกยังไม่มีการตอบโต้จากจีนแต่อย่างใด จนกระทั่งเมื่อวันศุกร์จีนได้ส่งเครื่องบินรบขึ้นตรวจสอบและติดตามเครื่องบินของสหรัฐฯ และญี่ปุ่นที่บินผ่านพื้นที่โดยไม่แจ้งให้จีนทราบล่วงหน้า รวมถึงเครื่องบิน F-15 ของ ทอ.ญี่ปุ่นและเครื่องบินตรวจการณ์ของสหรัฐฯ

หลังจากการประกาศพื้นที่ดังกล่าวของจีน สายการบินของหลายประเทศได้ให้ความร่วมมือด้วยการแจ้งตารางการบินให้กับทางการจีน ประกอบด้วยสายการบินของญี่ปุ่น เกาหลี สิงคโปร์ และออสเตรเลีย อย่างไรก็ดีรัฐบาลญึ่ปุ่นได้เรียกร้องให้สายการบินพาณิชย์ระงับการแจ้งตารางการบินให้กับทางการจีน ซึ่งสายการบิน Japan Airlines และ All Nippon Airways ของญี่ปุ่นได้ประกาศว่าจะระงับการแจ้งตารางการบินให้กับทางการจีนแล้ว

ล่าสุดทางการสหรัฐฯ กล่าวว่าสายการบินพาณิชย์ของสหรัฐฯ ควรปฏิบัติตามมาตรการในประกาศ NOTAM ของนานาชาติเพื่อความปลอดภัย ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าสหรัฐฯ ยอมรับการประกาศพื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศของจีน รวมไปถึงการอ้างสิทธิ์เหนือพื้นที่พิพาทในทะเลจีนตะวันออกของจีน

ถึงแม้ว่าทุกประเทศที่มีความเกี่ยวข้องจะประกาศไม่ยอมรับการประกาศพื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศของจีน แต่ในทางปฏิบัติคงสามารถทำได้เพียงส่งเครื่องบินรบขึ้นไปยืนยันสิทธิ์ในการบินผ่านพื้นที่ดังกล่าวโดยไม่แจ้งให้จีนทราบล่วงหน้า ซึ่งในช่วงแรกที่จีนยังไม่ออกมาทำการตอบโต้อาจดูเหมือนเป็นความผิดพลาดในระดับยุทธศาสตร์ของจีน แต่การประกาศพื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศของจีนเป็นเพียงอีกมาตรการหนึ่งของจีนต่อข้อพิพาทเกี่ยวกับอาณาเขตทางทะเลในทะเลจีนตะวันออกและทะเลจีนใต้ โดยจีนได้เริ่มเพิ่มกิจกรรมทางทะเลในพื้นที่ดังกล่าวมาได้ระยะหนึ่งแล้ว และเป้าหมายสูงสุดของจีนคือการสร้างความยอมรับของนานาชาติในการบังคับใช้กฎหมายของจีนเหนือพื้นที่พิพาท ด้วยการลาดตระเวนทางทะเลและการบังคับใช้กฎระเบียบในห้วงอากาศ เพื่อนำไปเป็นเหตุผลสนับสนุนการอ้างสิทธิ์และอำนาจอธิปไตยของจีนในพื้นที่ทะเลจีนตะวันออกต่อไป ถึงแม้สหรัฐฯ ญี่ปุ่น และเกาหลี ซึ่งเป็น 3 ประเทศหลักที่มีความเกี่ยวข้องและออกมาประกาศไม่ยอมรับการบังคับใช้พื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศของจีน แต่ยังมีอีกหลายประเทศที่ไม่ได้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรงและประเทศเหล่านี้จะมีแนวโน้มที่จะปฏิบัติตามกฎระเบียบที่จีนประกาศ จนทำให้พื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศของจีนกลายเป็นที่ยอมรับของนานาชาติในที่สุด

การที่จีนประกาศพื้นที่ป้องกันภัยทางอากาศเหนือพื้นที่พิพาทอาจดูเหมือนเป็นท่าทีที่แข็งกร้าวมากขึ้นในส่วนของจีน แต่การที่จีนเริ่มใช้กลไกทางกฎหมายระหว่างประเทศเป็นเครื่องมือสนับสนุนตนเองในการอ้างสิทธิ์เหนือพื้นที่พิพาท ก็หมายความว่าจีนจะต้องยอมรับและปฏิบัติตามกลไกของกฎหมายระหว่างประเทศอื่นๆ ด้วยเช่นเดียวกัน ซึ่งอาจเป็นผลดีต่อเสถียรภาพในภูมิภาคเอเชียตะวันออกอย่างน้อยในระยะสั้น ส่วนผลในระยะยาวคงต้องติดตามดูท่าทีของจีนและประเทศที่มีความเกี่ยวข้องโดยตรงต่อไป

ในสัปดาห์หน้า รองประธานาธิบดี Joe Biden ของสหรัฐฯ มีกำหนดการเยือนประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออก เริ่มจากการเยือนญี่ปุ่นเป็นเวลา 3 วัน ต่อด้วยการเยือนจีนและเกาหลี โดยคาดว่าการประกาศพื้นที่ ADIZ ของจีนจะเป็นประเด็นสำคัญในการสนทนาของรองประธานาธิบดีสหรัฐฯ ในการเยือนครั้งนี้

ที่มา: The Diplomat’s East China Sea ADIZ Analysis Round-Up

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s