บทเรียนจากกรณีการค้นหาเรือดำน้ำไม่ปรากฏสัญชาติรุกล้ำน่านน้ำสวีเดน

เรียบเรียงจากบทความ Lessons from Sweden’s Sub Hunt โดย Magnus Nordenman
ที่มา http://news.usni.org/2014/10/28/lessons-swedens-sub-hunt
แปลและเรียบเรียงโดย กัปตันนีโม

เรือคอร์เวต HSwMS Helsingborg ของ ทร.สวีเดน เข้าร่วมปฏิบัติการค้นหาเรือดำน้ำเมื่อ ต.ค.๕๗ (ภาพจาก USNI)

เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ทร.สวีเดน ได้มีปฏิบัติการค้นหาเรือดำน้ำครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่สิ้นสุดสงครามเย็น หลังจากได้รับรายงานข่าวกรองว่ามีปฏิบัติการใต้น้ำจากเรือดำน้ำหรือยานใต้น้ำไม่ปรากฎสัญชาติในบริเวณน่านน้ำสวีเดน นอกชายฝั่งกรุงสตอกโฮล์ม เมืองหลวงของสวีเดน เมื่อวันที่ ๑๗ ต.ค.๕๗ โดย ทร.สวีเดนได้ระดมกำลังค้นหา ประกอบด้วยกำลังพลกว่า ๒๐๐ นาย พร้อมด้วยเรือและอากาศยาน เป็นเวลา ๑ สัปดาห์เต็ม ก่อนจะประกาศยุติการค้นหาเมื่อวันที่ ๒๔ ต.ค.๕๗ โดยไม่พบเรือดำน้ำต้องสงสัยดังกล่าว มีเพียงข้อมูลการข่าวที่รวบรวมได้เพื่อนำไปวิเคราะห์ในภายหลัง

ปฏิบัติการค้นหาเรือดำน้ำดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงสถานะและขีดความสามารถของ ทร.สวีเดน รวมไปถึงสถานะและขีดความสามารถของกำลังทางเรือยุโรปโดยรวม ซึ่งถูกละเลยนับตั้งแต่สงครามเย็นสิ้นสุดลง และมีความจำเป็นเร่งด่วนในการเสริมสร้างขีดความสามารถทางทหาร ท่ามกลางความไม่แน่นอนของสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงทางทะเลในปัจจุบัน นอกจากนี้ เหตุการณ์ทางฝั่งทวีปยุโรป ยังสะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบจากแนวโน้มความไม่แน่นอนของสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงทางทะเลในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อันเนื่องมาจากปัญหาการอ้างสิทธิ์เหนือพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล การแข่งขันเสริมสร้างกำลังทางเรือของประเทศต่างๆ ในภูมิภาค และความพยายามในการเพิ่มอิทธิพลของประเทศมหาอำนาจในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อีกด้วย

กำลังทางเรือของสวีเดนทำการค้นหาเรือดำน้ำลึกลับเป็นเวลา ๑ สัปดาห์ (ภาพจาก USNI)

การค้นหา

ทร.สวีเดนระดมกำลังค้นหาเรือดำน้ำลึกลับ ประกอบด้วย เรือผิวน้ำ เฮลิคอปเตอร์ และกำลังทางบก (เพื่อตรวจสอบเกาะต่างๆ จำนวนมากในหมู่เกาะสตอกโฮล์ม) เป็นเวลาประมาณ ๑ สัปดาห์ นอกจากนี้ยังมีความเป็นไปได้ว่าเรือดำน้ำติดระบบขับเคลื่อน AIP ชั้น Gotland หรือ Södermanland ของ ทร.สวีเดน อาจมีส่วนร่วมในปฏิบัติการค้นหานี้อีกด้วย

นอกจากนี้แล้ว สื่อท้องถิ่นของสวีเดนยังได้รายงานว่ามีการติดต่อสื่อสารจากบริเวณนอกชายฝั่งสวีเดนไปยังฐานทัพเรือดำน้ำ Kaliningrad ของรัสเซีย และในระหว่างนั้นได้มีเรือ NS Concord ของรัสเซีย ที่กำลังวนเวียนอยู่ในน่านน้ำสากลนอกชายฝั่งสวีเดน ทำให้เป็นที่สงสัยได้ว่า รัสเซียอาจส่งเรือดำน้ำขนาดเล็กไปปฏิบัติการลึกเข้าไปในน่านน้ำสวีเดน

มีหลายทฤษฎีที่คาดการณ์ถึงสาเหตุและความเป็นไปได้ในการที่รัสเซียจะส่งเรือดำน้ำขนาดเล็กเข้าไปปฏิบัติการในน่านน้ำสวีเดน อาทิ อาจเป็นการซักซ้อมของหน่วยปฏิบัติการพิเศษในพื้นที่จริง หรือรัสเซียอาจส่งเรือดำน้ำขนาดเล็กเข้าไปติดตั้งหรือเปลี่ยนระบบตรวจจับสำหรับติดตามความเคลื่อนไหวเข้า-ออกจากท่าเรือของเรือรบสวีเดน

สาเหตุที่เป็นไปได้มากที่สุด คือรัสเซียน่าจะส่งเรือดำน้ำขนาดเล็กเข้าไปซุ่มติดตามการฝึกผสมทางเรือ Northern Archer ระหว่างกำลังทางเรือของสวีเดน เนเธอร์แลนด์ เดนมาร์ค และโปแลนด์ เมื่อกลางเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ซึ่งในการฝึกมีหัวข้อปฏิบัติการปราบเรือดำน้ำร่วมกับเรือดำน้ำชั้น Walrus ของ ทร.เนเธอร์แลนด์ด้วย

ทางการสวีเดนเผยแพร่ภาพจากโซนาร์แสดงให้เห็นร่องรอยของเรือดำน้ำขนาดเล็ก (ภาพจาก BBC)

ทร.สวีเดน ได้ประกาศยุติการค้นหาหลังจากผ่านไป ๑ สัปดาห์ โดยไม่พบเรือดำน้ำลึกลับดังกล่าว อย่างไรก็ดี ทางการสวีเดนกล่าวว่าผลการค้นหาสามารถรวบรวมข้อมูลการข่าวที่เป็นประโยชน์ ซึ่งจะต้องทำการวิเคราะห์ต่อไป และล่าสุดได้มีการเผยแพร่ภาพพื้นท้องทะเลจากโซนาร์แบบ Side Scan แสดงให้เห็นร่องรอยของเรือดำน้ำขนาดเล็ก ซึ่งเป็นหลักฐานยืนยันว่ามีเรือดำน้ำลึกลับรุกล้ำน่านน้ำสวีเดนจริง

สถานการณ์เรือดำน้ำในทะเลบอลติกตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

เหตุการณ์เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ไม่ใช่ครั้งแรกที่ ทร.สวีเดน ปฏิบัติการค้นหาเรือดำน้ำที่ทำการรุกล้ำน่านน้ำสวีเดน ซึ่ง ทร.สวีเดน มีปฏิบัติการค้นหาเรือดำน้ำและปราบเรือดำน้ำในสถานการณ์จริงหลายครั้งในช่วงทศวรรษที่ ๑๙๘๐ โดยเหตุการณ์ในอดีตที่เป็นที่รู้จักมากที่สุด คือการที่เรือดำน้ำชั้น Whiskey ของสหภาพโซเวียต ติดตื้นบริเวณหน้าฐานทัพเรือ Karlskrona ทางตอนใต้ของสวีเดน เมื่อปี ค.ศ.๑๙๘๑ ซึ่งสหภาพโซเวียตอ้างว่าเกิดข้อขัดข้องในระบบเดินเรือของเรือดำน้ำดังกล่าว ทำให้หลงเข้าไปติดตื้นในน่านน้ำสวีเดน

เรือดำน้ำชั้น Whiskey ของสหภาพโซเวียต ติดตื้นหน้าฐานทัพเรือ Karlskrona ของ ทร.สวีเดน (ภาพจาก USNI)

เหตุการณ์เมื่อปี ค.ศ.๑๙๘๑ นับเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญของประวัติศาสตร์สงครามเย็น และเป็นจุดเริ่มต้นของการเสริมสร้างขีดความสามารถด้านการปราบเรือดำน้ำของ ทร.สวีเดน นอกจากนี้สวีเดนยังได้ติดตั้งระบบตรวจจับ ทุ่นระเบิด และเครื่องกีดขวางบริเวณร่องน้ำเข้า-ออกฐานทัพและท่าเรือสำคัญ อย่างไรก็ดี การที่สวีเดนไม่ประสบความสำเร็จในปฏิบัติการค้นหาและปราบเรือดำน้ำในช่วงสงครามเย็น ไม่ได้หมายความว่า ทร.สวีเดน ด้อยขีดความสามารถในด้านนี้ แต่เป็นผลมาจากความยุ่งยากซับซ้อนของพื้นที่บริเวณทะเลบอลติก ซึ่งเป็นพื้นที่น้ำตื้นที่มีความลึกเฉลี่ยประมาณ ๕๕ เมตร ไม่ต่างจากลักษณะพื้นที่อ่าวไทย ทำให้ปฏิบัติการค้นหาและการปราบเรือดำน้ำเป็นเรื่องท้าทายเป็นอย่างมาก

ทร.สวีเดน ได้อาศัยความยุ่งยากซับซ้อนของพื้นที่ปฏิบัติการในทะเลบอลติก ในการฝึกฝนกำลังเรือดำน้ำอย่างได้ผล ส่งผลให้เรือดำน้ำ HSwMS Gotland ของ ทร.สวีเดน เป็นกำลังฝ่ายตรงข้ามที่มีความท้าทายเป็นอย่างยิ่งในการฝึกปราบเรือดำน้ำร่วมกับ ทร.สหรัฐฯ ในปี ค.ศ.๒๐๐๕ และ ค.ศ.๒๐๐๗

อย่างไรก็ดี ปฏิบัติการค้นหาเรือดำน้ำเมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา แสดงให้เห็นว่าในช่วง ๒๐ ปีที่ผ่านมา ทร.สวีเดน ได้เปลี่ยนแปลงไปจากเมื่อสมัยสงครามเย็นเป็นอย่างมาก โดยในช่วงทศวรรษที่ ๑๙๘๐ ทร.สวีเดนมีเรือรบจำนวน ๓๔ ลำ และเรือดำน้ำจำนวน ๑๒ ลำ ซึ่งในปัจจุบัน ทร.สวีเดน มีเรือรบเพียง ๙ ลำ กับเรือดำน้ำจำนวน ๕ ลำ นอกจากนี้ ทร.สวีเดน ยังได้ยุบหมวดบินเฮลิคอปเตอร์ปราบเรือดำน้ำไปเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมา

ถึงแม้ว่าเรือผิวน้ำและเรือดำน้ำของ ทร.สวีเดน จะเป็นเรือที่มีขีดความสามารถสูงมาก แต่จำนวนที่ไม่เพียงพอเป็นข้อจำกัดสำคัญในการปฏิบัติการต่อเนื่องเป็นเวลานาน (Sustained Operations) และเป็นอุปสรรคในการเสริมกำลังจำนวนมากในระยะสั้น (Surge Operations)

สภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงในช่วง ๑๐ ปี ที่ผ่านมา ยังทำให้ ทร.สวีเดน ละเลยการฝึกฝนขีดความสามารถด้านการปราบเรือดำน้ำ โดยไปมุ่งเน้นด้านการปฏิบัติการรักษาความมั่นคงทางทะเลร่วมกับกองกำลังนาโต้ กองกำลังสหภาพยุโรป และกองกำลังสหประชาชาติ เช่น ปฏิบัติการคว่ำบาตรทางทะเลต่อเลบานอน และปฏิบัติการปราบปรามโจรสลัดในอ่าวเอเดนและนอกชายฝั่งโซมาเลีย

แนวโน้มการพัฒนาขีดความสามารถของกำลังทางเรือกับสถานการณ์ความมั่นคงทางทะเล

แนวโน้มของการพัฒนาขีดความสามารถของกำลังทางเรือดังที่ได้กล่าวมาแล้ว ไม่ได้เกิดขึ้นกับ ทร.สวีเดน เพียงอย่างเดียว แต่กำลังเกิดขึ้นกับหลายประเทศในทวีปยุโรป ซึ่งการลดขีดความสามารถด้านปฏิบัติการทางทหารเพื่อมุ่งเน้นไปที่ขีดความสามารถด้านปฏิบัติการความมั่นคงทางทะเล เป็นการปรับตัวของ ทร.ตะวันตก ตามสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงทางทะเลที่มีสหรัฐฯ เป็นมหาอำนาจใหญ่แต่เพียงผู้เดียว ทำให้มีการประเมินว่าภัยคุกคามทางทหารมีแนวโน้มที่จะลดลง และขีดความสามารถด้านปฏิบัติการทางทหารอาจไม่มีความจำเป็นในอนาคต ดังจะเห็นได้จากการที่ ทร.เดนมาร์ค ได้ยุบกำลังเรือดำน้ำทั้งหมดไปเมื่อต้นทศวรรษที่ ๒๐๐๐

เรือดำน้ำชั้น Gotland ของสวีเดน ระหว่างการฝึกร่วมกับ ทร.สหรัฐฯ บริเวณฐานทัพเรือซานดิเอโก้ (ภาพจาก USNI)

อย่างไรก็ดี ในช่วง ๑๐ ปีที่ผ่านมา จะเห็นได้ว่าประเทศมหาอำนาจเดิม เช่น รัสเซีย กับประเทศมหาอำนาจใหม่ ได้แก่ จีนและอินเดีย ได้มีการเพิ่มขีดความสามารถทางทหาร และเพิ่มอิทธิพลทางทะเลทั้งในพื้นที่ทะเลบอลติก ทะเลจีนใต้ และมหาสมุทรอินเดีย ทำให้สถานการณ์ความมั่นคงทางทะเลได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมไปเป็นการเพิ่มการแข่งขันทางทะเลและการปฏิบัติการเชิงรุกมากขึ้น ดังจะเห็นได้จากหลายเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ เช่น การค้นหาเรือดำน้ำลึกลับนอกชายฝั่งสวีเดน  การกระทบกระทั่งกันในทะเลจีนใต้เนื่องจากปัญหาการอ้างสิทธิ์เหนือพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล และการที่รัสเซียส่งหมู่เรือรบไปเตรียมพร้อมในน่านน้ำสากลนอกชายฝั่งออสเตรเลียระหว่างการประชุมสุดยอด G20 เป็นต้น

เหตุการณ์การค้นหาเรือดำน้ำลึกลับในน่านน้ำสวีเดน เป็นอีกหนึ่งสัญญาณที่แสดงให้เห็นว่าสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงทางทะเลในปัจจุบัน ไม่ได้เป็นสถานการณ์ของความสงบดังเช่นในช่วง ๒๐ ปี ส่งผลให้ขีดความสามารถด้านปฏิบัติการทางทหาร เช่น การปฏิบัติการผิวน้ำ การปราบเรือดำน้ำ และการปฏิบัติการเรือดำน้ำ มีแนวโน้มที่จะมีความจำเป็นและมีความสำคัญมากยิ่งขึ้นในอนาคตอันใกล้ ซึ่งกำลังทางเรือไม่สามารถละเลยได้อีกต่อไป และจำเป็นต้องทำการฝึกฝนเพื่อรักษาขีดความสามารถดังกล่าว ควบคู่ไปกับขีดความสามารถด้านปฏิบัติการความมั่นคงทางทะเล เช่น การปราบปรามโจรสลัด การรักษากฎหมาย และการช่วยเหลือประชาชน

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s